1

LUÅC VÊN TIÏN

Muåc luåc
Taác giaã, taác phêím......................................................................................2
Luåc Vên Tiïn .............................................................................................5

http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

2

NGUYÏÎN ÀÒNH CHIÏÍU

Taác giaã, taác phêím
Nguyïîn Àònh Chiïíu (1822 - 1888) laâ möåt nhaâ nho yïu nûúác
chên chñnh tiïu biïíu cuãa Nam Böå trong thïë kyã XIX.
Cuâng chung söë phêån vúái nhiïìu vùn thi haâo vaâ sô phu kiïåt hiïåt
khaác nhû Cao Baá Quaát, Nguyïîn Khuyïën, Tuá Xûúng, Hoaâng Diïåu,
Phan Àònh Phuâng, Trûúng Àõnh..., Nguyïîn Àònh Chiïíu söëng vaâo
möåt giai àoaån vö cuâng àen töëi cuãa lõch sûã dên töåc. Triïìu àònh nhaâ
Nguyïîn (vúái nhûäng öng vua thuã cûåu nhû Tûå Àûác...) àang trïn àaâ
suy suåp, àaä mêët hùèn khaã nùng laänh àaåo nhên dên kïí caã trong cöng
cuöåc xêy dûång cuäng nhû cöng cuöåc baão vïå nïìn àöåc lêåp cuãa Töí quöëc.
Xaä höåi Viïåt Nam thúâi àoá rúi vaâo tònh traång ngûng trïå vaâ laåc
hêåu thaãm haåi. Röët cuöåc, trûúác sûå xêm lûúåc cuãa thûåc dên Phaáp, caái
triïìu àònh ûún heân, bêët lûåc àoá àaä khöng thïí àöëi phoá, khöng thïí lêåp
àûúåc "thïë cên bùçng" vúái ngoaåi bang, vaâ àaä àïí àêët nûúác ta rúi troån
vaâo tay chuáng.
Trûúác vêån mïånh bi àaát cuãa àêët nûúác, trûúác caãnh "sinh dên
nghiïng ngheâo" êëy, Nguyïîn Àònh Chiïíu cuäng nhû bao ngûúâi hiïìn
taâi khaác, àaä àau loâng nhûác oác biïët laâ nhûúâng naâo!
Trûúác kia Nguyïîn Traäi àaä tûâng nhêån àõnh rùçng trïn àêët nûúác
ta, caác thúâi àaåi "tuy maånh yïëu coá luác khaác nhau, song haâo kiïåt
khöng bao giúâ thiïëu" (Bònh Ngö àaåi caáo).

http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

LUÅC VÊN TIÏN

3

Nguyïîn Àònh Chiïíu laâ möåt ngûúâi con haâo kiïåt cuãa vuâng àöìng
bùçng Nam Böå, laâ möåt nhên caách lúán maâ sûå nghiïåp vaâ tïn tuöíi cuãa
öng seä maäi maäi saáng ngúâi. Laâ nhaâ thú suöët àúâi bõ muâ loaâ, nhûng
khöng nhûäng öng laâ taác giaã cuãa taác phêím bêët huã Luåc Vên Tiïn, cuãa
"Ngû tiïìu y thuêåt vêën àaáp", "Dûúng Tûâ Haâ Mêåu"..., öng coân laâ taác
giaã cuãa nhûäng baâi thú, nhûäng baâi vùn tïë nöíi tiïëng, trong àoá öng àaä
tûúái maáu vaâ nûúác mùæt cuãa mòn h hoaâ chung vúái nhûäng bi kõch maâ
nhên dên anh huâng bêët khuêët vaâ àau thûúng cuãa öng phaãi chõu
àûång khi chöëng traã boån xêm lûúåc. Coá nhûäng cêu thú cuãa öng àaä
khùæc sêu vaâo loâng ngûúâi:
Chúã bao nhiïu àaåo thuyïìn khöng khùèm
Àêm mêëy thùçng gian buát chùèng taâ.
Lõch sûã vùn hoåc àaä xaác nhêån Nguyïîn Àònh Chiïíu laâ nhaâ vùn,
nhaâ thú tiïn khu vô àaåi, ngûúâi múã àêìu cho doâng vùn hoåc yïu nûúác vaâ
caách maång Viïåt Nam cuöëi thïë kyã XIX vaâ àêìu thïë kyã XX.
Luåc Vên Tiïn laâ taác phêím "tiïíu thuyïët bùçng thú nöm" sau choát
cuãa vùn hoåc Viïåt Nam, àûúåc Nguyïîn Àònh Chiïíu saáng taác ngay
trong thúâi kò cêån àaåi. Àoá laâ àiïím son cuöëi cuâng cuãa loaåi hònh taác
"truyïån nöm", "diïîn ca nöm" nhû Chinh phuå ngêm, cung oaán ngêm
khuác, Hoa Tiïn, Phan Trêìn, Nhõ Àöå Mai, Bêìn nûä thaán, Truyïån
Kiïìu, truyïån nöm khuyïët danh...
Nguyïîn Àònh Chiïíu àaä saáng taác Luåc Vên Tiïn vúái àöång cú gò?
Nhû trïn àaä noái, trûúác khi thûåc dên Phaáp xêm lûúåc nûúác ta, xaä
höåi Viïåt Nam, trong cú chïë cuãa möåt chïë àöå phong kiïën phûúng Àöng
ngûng trïå, laåc hêåu, àûúng trûúåt daâi trïn con àûúâng suy thoaái. Khùæp
àêët nûúác phúi baây tònh caãnh ngheâo àoái xaác xú, àaåo àûác con ngûúâi
cuäng nhû phong hoaá dên töåc ngaây möåt sa suát.
Nguyïîn Àònh Chiïíu laâ möåt nhaâ Nho chên chñnh, cho nïn
trong loâng öng luác naâo cuäng àau àaáu nhûäng yá tûúãng vïì sûå "kinh
bang tïë thïë". Do haån chïë vïì lõch sûã, öng chûa nhêån thûác àûúåc rùçng
nhûäng yá tûúãng cuãa nhûäng sô phu phong kiïën nhû öng muöën khöi
phuåc laåi möåt xaä höåi lyá tûúãng thúâi Nghiïu - Thuêën, thûåc ra àaä löîi thúâi
röìi...
Tuy nhiïn vúái têm huyïët söi suåc cuãa möåt con ngûúâi nhêåp thïë
tñch cûåc, nhêët thiïët öng phaãi haânh àöång àïí phuång sûå àêët nûúác vaâ
http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

4

NGUYÏÎN ÀÒNH CHIÏÍU

dên töåc öng. Chñnh vò thiïët tha muöën "àem lúâi noái àöët chaáy loâng
thiïn haå" (thú Puskin) maâ öng viïët Luåc Vên Tiïn. Vúái öng, trong luác
àúâi àang suy, viïåc viïët möåt taác phêím àûáng àùæn vaâ mang àêìy nhiïåt
huyïët nhû Luåc Vên Tiïn chñnh laâ möåt diïåu kïë, khaã dô cûáu vaän àûúåc
sûå suy thoaái cuãa àêët nûúác vaâ chêën hûng àûúåc phong hoaá cuãa dên
töåc.
Luåc Vên Tiïn laâ baãn trûúâng ca àïì cêåp vïì luên lñ àaåo àûác cuãa
con ngûúâi, noái caách khaác: vïì "Àaåo lyá Viïåt Nam".
Àaåo lyá êëy rêët giaãn dõ: Trai thò trung vúái nûúác, hiïëu vúái cha meå,
coá chñ tiïën thuã, giuáp nûúác cûáu dên; gaái thò tiïët haånh vaâ cao quyá;
àöìng baâo ùn úã vúái nhau thò coá thuyã coá chung, luön luön sùén saâng cûáu
giuáp nhau trong nhûäng cún hoaån naån, khöng vò danh lúåi maâ chaâ àaåp
lïn tònh ngûúâi, khöng vò nhûäng àöë kõ vaâ oaán hêån riïng têy maâ haåi
ngûúâi, khöng nïn "haânh" nhûäng nghïì lûâa bõp tûác cûúâi nhû lang
bùm, thêìy boái, thêìy phaáp nhaãm nhñ...
Caái àaåo lyá rêët mûåc dên daä êëy thûåc ra laåi laâ rûúâng cöåt cuãa nïìn
àaåo àûác cuãa caã möåt dên töåc, laâ cöåi nguöìn cuãa haånh phuác con ngûúâi.
Caái kïët thuác "coá hêåu" cuãa Luåc Vên Tiïn phaãn aánh quan niïåm cuãa
nhên dên àöëi vúái nhûäng ai biïët giûä gòn àaåo àûác (nhû Luåc Vên Tiïn,
Kiïìu Nguyïåt Nga, Vûúng Tûã Trûåc, Húán Minh...). Ngûúåc laåi, nhûäng
nhên vêåt nhû Voä Cöng, meå con Thïí Loan, Trõnh Hêm, àaä phaãi traã
giaá àùæt chó vò hoå àaä vûát boã caái àaåo laâm ngûúâi àoá.
Laâ taác phêím viïët cho quaãng àaåi quêìn chuáng, chuyïn luêån baân
vïì luên lñ àaåo àûác, Luåc Vên Tiïn àûúåc saáng taác, cöët truyïån maåch laåc
vaâ hêëp dêîn, àêåm àaâ maâu sùæc vùn hoaá Nam Böå.
Àoåc Luåc Vên Tiïn chuáng ta caãm nhêån àûúåc caái tinh thêìn àaåo
àûác cao quyá vaâ tònh ngûúâi chan chûáa hiïån ra phúi phúái trong möîi
trang thú.
Caác nhên vêåt chñnh nhû Luåc Vên Tiïn, Kiïìu Nguyïåt Nga,
Vûúng Tûã Trûåc, Tiïíu Àöìng, vaâ caác nhên vêåt phuå nhû Thïí Loan,
Kiïìu Cöng, Trõnh Hêm, Buâi Kiïåm... àûúåc taác giaã miïu taã nkhaá sinh
àöång, coá caá tñnh.
Àùåc biïåt nûä nhên vêåt Kiïìu Nguyïåt Nga - ngûúâi con gaái Viïåt
Nam àûác haånh nïët na - roä raâng coá möåt cuöåc söëng nöåi têm khaá phong
phuá, sêu sùæc, möåt sûå thöng minh dïî thûúng vaâ möåt àûác kiïn trinh
http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

LUÅC VÊN TIÏN

5

àaáng khêm phuåc, khiïën chuáng ta khöng thïí khöng xuác àöång vaâ yïu
quyá naâng.
Têët caã nhûäng àiïìu àoá giaãi thñch vò sao Luåc Vên Tiïn àaä àûúåc
àöng àaão quêìn chuáng nhên dên, nhêët laâ nhên dên Nam Böå, mïën möå
suöët hún möåt thïë kyã qua; vò sao Luåc Vên Tiïn àaä ài vaâo ca dao:
Vên Tiïn Vên Tiïín Vên Tiïìn
Cho töi möåt tiïìn, töi kïí Vên Tiïn...
Thiïn Chûúng

http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

6

NGUYÏÎN ÀÒNH CHIÏÍU

Luåc Vên Tiïn
(Nguyïîn Àònh Chiïíu)
Luåc Vên Tiïn cûáu Kiïìu Nguyïåt Nga
Trûúác àeân xem truyïån Têy minh, (1)
Gêîm cûúâi hai chûä nhên tònh eáo le.
Húäi ai lùèng lùång maâ nghe,
Dûä rùn viïåc trûúác laânh deâ thên sau.
Trai thúâi trung hiïëu laâm àêìu
Gaái thúâi tiïët haånh laâ cêu trau mònh.
Coá ngûúâi úã quêån Àöng Thaânh,
Tu nhên tñch àûác súám sinh con hiïìn.
Àùåt tïn laâ Luåc Vên Tiïn,
Tuöíi vûâa hai taám nghïì chuyïn hoåc haânh.(2)
Theo thêìy nêëu sûã xöi kinh,
Thaáng ngaây bao quaãn sên Trònh lao àao (3)
Vùn àaâ khúãi phung àùçng giao, (4)
Voä thïm ba lûúåc saáu thao ai bò.
Xaãy nghe múã höåi khoa thi,
Vên tiïn v aâo taå tön sû xin vïì:
"Bêëy lêu cûãa thaánh dûåa kïì,
Àaä tûúi khñ tûúång laåi xuï tinh thêìn.
Nay àaâ gùåp höåi long vên,
Ai ai maâ chùèng lêåp thên buöíi naây.
Chñ lùm bùæn nhaån ven mêy, (5)
http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

LUÅC VÊN TIÏN

7

Danh töi àùång raång tiïëng thêìy bay xa.(6)
Laâm trai trong coäi ngûúâi ta,
Trûúác laâ baáo böí sau laâ hiïín vang".(7)
Tön sû khi êëy luêån baân:
"Gêîm trong söë hïå khoa traâng coân xa.
Maáy trúâi chùèng daám noái ra,(8)
Xui thêìy thûúng túái xoát xa trong loâng.
Sau dêìu toã nöîi àuåc trong.
Phaãi toan möåt pheáp àïí phoâng höå thên.
Raây con xuöëng chöën phong trêìn,
Thêìy cho hai àaåo phuâ thêìn àem theo.(9)
Chùèng may maâ gùåp luác ngheâo, (10)
Xuöëng söng cuäng vûäng lïn àeâo cuäng an".
Tön sû trúã laåi hêåu àaâng,
Vên Tiïn ngú ngêín trong loâng sinh nghi:
"Chùèng hay mònh mùæc viïåc chi,
Tön sû ngûúâi daåy khoa kò coân xa?
Hay laâ böëi röëi viïåc nhaâ,
Hay laâ àûác baåc hay laâ taâi sú?
Bêëy lêu loâng nhûäng ûúác mú
Höåi naây chùèng gùåp coân chúâ höåi nao?
Nïn hû chùèng biïët laâm sao,
Chi bùçng hoãi laåi leä naâo cho minh.
Àùång cho roä nöîi sûå tònh,
Ngoä sau ngaân dùåm àùng trònh múái an".
Tön sû ngöìi haäy thúã than,
Ngoá ra trûúác aán thêëy chaâng trúã vö.
Hoãi rùçng : "Vaån lyá trûúâng àöì,
Sao chûa cêët gaánh trúã vö v iïåc gò?
Hay laâ con haäy höì nghi,
Thêìy baân möåt viïåc khoa kò ban trûa?"
Vên Tiïn nghe noái liïìn thûa:
"Tiïíu sanh chûa biïët nùæng mûa buöíi naâo.
Song àûúâng tuöíi haåc àaä cao,(11)
Xin thêìy noái laåi êm hao con tûúâng".(12)
http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

NGUYÏÎN ÀÒNH CHIÏÍU

8

Tön sû nghe noái thïm thûúng,
Dùæt tay ra chöën tiïìn àûúâng xem trùng.
Nhên cú taâng sûå dùån rùçng:(13)
"Viïåc ngûúâi chùèng khaác viïåc trùng trïn trúâi.
Tuy laâ soi khùæp moåi núi,
Khi múâ khi toã khi vúi khi àêìy.
Sau con cuäng roä leä naây,
Lûåa laâ con phaãi hoãi thêìy laâm chi.
Söë con hai chûä khoa kò,
Khöi tinh àaä raång tûã vi thïm loaâ.(14)
Hiïìm vò ngûåa chaåy àûúâng xa,
Thoã vûâa loá boáng gaâ àaâ gaáy tan.(15)
Bao giúâ cho túái bùæc phang,
Gùåp chuöåt ra àaâng con múái nïn danh.
Sau dêìu àùång chûä hiïín vinh,
Mêëy lúâi thêìy noái tiïìn trònh chùèng sai.(16)
Trong cú bô cûåc thúái lai,
Giûä mònh cho veån viïåc ai chúá súân".
Vên Tiïn vöåi vaä taå ún,
Trùm nùm döëc giûä keo sún moåi lúâi.
Ra ài vûâa raång chên trúâi,
Nguâi nguâi nhúá laåi nhúá núi hoåc àûúâng.
Tiïn rùçng: "Thiïn caác nhûát phûúng.(17)
Thêìy àeo àoaãn thaãm tú vûúng möëi sêìu.
Quaãn bao thên treã daäi dêìu,
Mang àai Tûã Löå quaãy bêìu Nhan Uyïn.(18)
Bao giúâ caá nûúác gùåp duyïn,
Àùång cho con thaão phó nguyïìn töi ngay".(19)
Kïí tûâ lûúát dùåm túái nay,
Moãi mï hêìu àaä mêëy ngaây xöng sûúng.
Àoaái nhòn phong caãnh thïm thûúng,
Vúi vúi dùåm cuä neão àûúâng coân xa.
Chi bùçng kiïëm chöën lên gia,
Trûúác laâ tòm baån sau laâ nghó chên.
http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

LUÅC VÊN TIÏN

9

Viïåc chi than khoác tûng bûâng,
Àïìu àem nhau chaåy vaâo rûâng lïn non?
Tiïn rùçng: "Búá chuá coäng con,
Viïåc chi nïn nöîi bon bon chaåy hoaâi?"
Dên rùçng: "Tiïíu tûã laâ ai,
Hay laâ möåt àaãng sún àaâi theo tao?"(20)
Tiïn rùçng: "Cúá sûå laâm sao,
Xin ngûâng vaâi bûúác seä trao möåt lúâi".
Dên nghe tiïëng noái khoan thai,
Kïu nhau dûâng laåi baây lúâi phên qua:
"Nhún raây coá àaãng lêu la,
Tïn rùçng Àöî Dûå hiïåu laâ Phong Lai.
Nhoám nhau úã chöën sún àaâi,
Ngûúâi àïìu súå noá coá taâi khön àûúng.
Bêy giúâ xuöëng cûúáp thön hûúng.
Thêëy con gaái töët qua àûúâng bùæt ài.
Xoám laâng chùèng daám noái chi,
Caãm thûúng hai gaä nûä nhi mùæc naân.
Con ai voác ngoåc mònh vaâng,
Maá àaâo maây liïîu dung nhan laånh luâng.(21)
E khi mùæc àaãng haânh hung,
Uöíng trang thuåc nûä saánh cuâng thêët phu.(22)
Thöi thöi chùèng daám noái lêu,
Chaåy ài cho khoãi keão êu túái mònh".(23)
Vên Tiïn nöíi giêån löi àònh,
Hoãi thùm: "Luä noá coân àònh núi nao?
Töi xin ra sûác anh haâo,
Cûáu ngûúâi cho khoãi lao àao buöíi naây".
Dên rùçng: "Luä noá coân àêy,
Qua xem tûúáng bêåu thú ngêy àaä àaânh.(24)
E khi hoaå höí bêët thaânh(25)
Khi khöng mònh laåi xö mònh xuöëng hang".(26)
Vên Tiïn gheá laåi bïn àaâng,
Beã cêy laâm gêåy nhùæm laâng xöng vö.
Kïu rùçng: "Búá luä hung àöì,
http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

NGUYÏÎN ÀÒNH CHIÏÍU

10

Chúá quen laâm thoái höì àöì haåi dên".
Phong Lai mùåt àoã phûâng phûâng:
"Thùçng naâo daám túái lêîy lûâng vaâo àêy?
Trûúác gêy viïåc dûä taåi mêìy.
Truyïìn quên böën phña phuã vêy bõt buâng".
Vên Tiïn taã àöåt hûäu xung,
Khaác naâo Triïåu Tûã phaá voâng Àûúng Dûúng.(27)
Lêu la böën phña vúä tan,
Àïìu quùng gûúm giaáo tòm àaâng chaåy ngay.
Phong Lai trúã chùèng kõp tay,
Bõ Tiïn möåt gêåy thaác raây thên vong.
Deåp röìi luä kiïën choâm ong,
Hoãi: "Ai than thoác úã trong xe naây?"
Thûa rùçng: "Töi thiïåt ngûúâi ngay,
Sa cú nïn múái laâm tay hung àöì.
Trong xe chêåt heåp khön phö,
Cuái àêìu trùm laåy cûáu cö töi cuâng".
Vên Tiïn nghe noái àöång loâng,
Àaáp rùçng: "Ta àaä trûâ doâng lêu la.
Khoan khoan ngöìi àoá chúá ra,
Naâng laâ phêån gaái ta laâ phêån trai.
Tiïíu thú con gaái nhaâ ai,
Ài àêu nïn nöîi mang tai bêët kyâ?
Chùèng hay tïn hoå laâ chi,
Khuï mön phêån gaái viïåc gò àïën àêy?
Trûúác sau chûa haän daå naây, (28)
Hai naâng ai túá ai thêìy noái ra".
Thûa rùçng: "Töi Kiïìu Nguyïåt Nga,
Con naây tò thiïëp tïn laâ Kim Liïn.
Quï nhaâ úã quêån Têy Xuyïn,
Cha laâm tri phuã úã miïìn Haâ Khï.
Sai quên àem bûác thú vïì,
Rûúác töi qua àoá àõnh bïì nghi gia.
Laâm con àêu daám caäi cha,
http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

LUÅC VÊN TIÏN

11

Vñ dêìu ngaân dùåm àûúâng xa cuäng àaânh.
Chùèng qua laâ sûå bêët bònh,
Hay vêìy cuäng chùèng àùng trònh laâm chi.
Lêm nguy chùèng gùåp giaãi nguy,
Tiïët trùm nùm cuäng boã ài möåt höìi.
Trûúác xe quên tûã taåm ngöìi,
Xin cho tiïån thiïëp laåy röìi seä thûa.
Chuát töi yïëu liïîu àaâo thú,
Giûäa àûúâng lêm phaãi buåi dú àaä phêìn.
Haâ Khï qua àoá cuäng gêìn,
Xin theo cuâng thiïëp àïìn ên cho chaâng.
Gùåp àêy àûúng luác giûäa àaâng,
Cuãa tiïìn chùèng coá baåc vaâng thò khöng.
Gêîm cêu baáo àûác thuâ cöng,(29)
Lêëy chi cho phó têëm loâng cuâng ngûúi".
Vên Tiïn nghe noái liïìn cûúâi:
"Laâm ún haá dïî tröng ngûúâi traã ún?
Nay àaâ roä àùång nguöìn cún,
Naâo ai tñnh thiïåt so hún laâm gò.
Nhúá cêu kiïën ngaäi bêët vi,
Laâm ngûúâi thïë êëy cuäng phi anh huâng.(30)
Àoá maâ biïët chûä thó chung,
Lûåa laâ àêy phaãi theo cuâng laâm chi".
Nguyïåt Nga biïët yá chùèng ài,
Hoãi qua tïn hoå möåt khi cho tûúâng.
Thûa rùçng: "Tiïån thiïëp ài àûúâng,
Chùèng hay quên tûã quï hûúng núi naâo?"
Phuát nghe lúâi noái thanh tao,
Vên Tiïn haá núä loâng naâo phöi pha:
"Àöng Thaânh vöën thiïåt quï ta,
Hoå laâ Luåc thõ tïn laâ Vên Tiïn".
Nguyïåt Nga vöën àêëng thuyïìn quyïn,
Tai nghe lúâi noái tay liïìn ruát trêm.
Thûa rùçng: "Nay gùåp tri êm,
Xin àûa möåt vêåt àïí cêìm laâm tin".
http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

NGUYÏÎN ÀÒNH CHIÏÍU

12

Vên Tiïn ngú mùåt chùèng nhòn,
Nguyïåt Nga liïëc thêëy loâng thòn nïët na: (31)
"Vêåy chi möåt chuát goåi laâ,
Thiïëp thûa chûa dûát chaâng àaâ laâm ngú.
Cuãa naây laâ cuãa vêët vú,(32)
Loâng chï cuäng phaãi loâng ngú sao àaânh".
Vên Tiïn khoá nöîi laâm thinh,
Chûä ên buöåc laåi chûä tònh lêy dêy.(33)
Than rùçng: "Àoá kheáo trïu àêy,
Ún kia àaä mêëy cuãa naây rêët sang.
Àûúng khi gùåp gúä giûäa àaâng,
Möåt lúâi cuäng nhúá ngaân vaâng chùèng phai.
Nhúá cêu troång ngaäi khinh taâi,
Naâo ai chõu lêëy cuãa ai laâm gò".
Thûa rùçng: "Chuát phêån nûä nhi,
Vöën chûa biïët leä coá khi mñch loâng.
Ai deâ nhûäng àûáng anh huâng,
Thêëy trêm thöi laåi theån cuâng cêy trêm".
Riïng than: "Trêm húäi laâ trêm,
Vö duyïn chi bêëy ao cêìm maâ mú?
Àûa trêm chaâng àaä laâm ngú,
Thiïëp xin àûa möåt baâi thú giaä tûâ".
Vên Tiïn ngoá laåi rùçng: "ûâ,
Laâm thú cho kõp bêëy chûâ chùèng lêu".
Nguyïåt Nga ûáng tiïëng xin hêìu,
Xuöëng tay liïìn taã taám cêu vùn vêìn:
"Thú röìi naây thiïëp xin dêng,
Ngûãa tröng lûúång röång vùn nhên thïë naâo?"
Vên Tiïn xem thêëy ngaåt ngaâo,(34)
Ai deâ sûác gaái taâi cao bûåc naây.
Àaä mau maâ laåi thïm hay,
Chùèng phen Taå nûä cuâng taây Tûâ phi.(35)
Thú ngêm duä xuêët duä kò,(36)
Cho hay taâi gaái keám gò taâi trai.
http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

LUÅC VÊN TIÏN

13

Nhû vêìy ai laåi thua ai,
Vên Tiïn hoaå laåi möåt baâi trao ra.
Xem thú biïët yá gêìn xa,
Mai hoaâ vêån àiïíu, àiïíu hoaâ vêån mai(37)
Coá cêu xuác caãnh hûáng hoaâi,(38)
Àûúâng xa voâi voåi dùåm daâi vúi vúi.
Ai ai cuäng úã trong trúâi,
Gùåp nhau lúâi àaä caån lúâi thúâi thöi.
Vên Tiïn tûâ giaä phaãn höìi,
Nguyïåt Nga than thúã: "Tònh öi laâ tònh.
Nghô mònh maâ ngaán cho mònh,
Nöîi ên chûa traã nöîi tònh laåi vûúng.
Nùång nïì hai chûä uyïn ûúng.
Chuöîi sêìu ai kheáo vêën vûúng vaâo loâng.
Nguyïåt cuâng Nguyïåt laäo húäi öng,
Trùm nùm cho veån chûä tuâng múái an.(39)
Hûäu tònh chi bêëy Ngûu lang, (40)
Têëm loâng Chûác Nûä vò chaâng maâ nghiïng.
Thöi thöi em húäi Kim Liïn,
Àêíy xe cho chõ qua miïìn Haâ Khï".
Traãi qua dêëu thoã àûúâng dï,(41)
Chim kïu vûúån huá tûá bïì nûúác non.
Vaái trúâi cho àùång vuöng troân,
Trùm nùm cho troån loâng son vúái chaâng.
Phuát àêu àaä túái phuã àaâng,
Kiïìu cöng xem thêëy loâng caâng sinh nghi.
Hoãi rùçng: "Naâo keã tuyâ nhi,(42)
Cúá sao nïn nöîi con ài möåt mònh?"
Nguyïåt Nga thûa viïåc tiïìn trònh,(43)
Kiïìu cöng tûúãng nöîi sûå tònh chùèng vui.
Nguyïåt Nga daå haäy buâi nguâi,
Nghô mònh thöi laåi suåt suâi àoâi cún:(44)
"Lao àao phêån treã chi súân,
No nao traã àùång cöng ún cho chaâng".(45)
Kiïìu cöng nghe noái liïìn can,
http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

NGUYÏÎN ÀÒNH CHIÏÍU

14

Daåy rùçng: "Con haäy nghó an mònh vaâng.
Khi naâo cha raãnh viïåc quan,
Cho quên àïën àoá múâi chaâng àïën àêy.
Sao sao chùèng kõp thúâi chaây,(46)
Cha nguyïìn traã àùång ún nêìy thúâi thöi.
Hêåu àûúâng con haäy taåm lui,
Laâm khuêy daå treã cho vui loâng giaâ".
Têy lêìu tröëng àiïím sang ba,
Nguyïåt Nga coân haäy xoát xa phêån mònh.
Dúâi chên ra chöën hoa àònh,(47)
Xem trùng röìi laåi chaånh tònh cöë nhún.
Than rùçng: "Lûu thuyã cao sún,
Ngaây naâo nghe àùång tiïëng àúân tri êm.
Chûä tònh caâng tûúãng caâng thêm,(48)
Muöën pha khoá lúåt muöën dêìm khön phai.
Vúi vúi àêët röång trúâi daâi,
Húäi ai núä àïí cho ai àeo phiïìn".
Trúã vaâo beân lêëy buát nghiïn,
Àùåt baân hûúng aán chuác nguyïìn thêìn linh.
Laâu laâu möåt têëm loâng thaânh,
Hoaå ra möåt bûác tûúång hònh Vên Tiïn.
Than rùçng: "Ngaân dùåm sún xuyïn,(49)
Chûä ên àïí daå chûä duyïn nhuöëm sêìu".

Chuá thñch
(1) Baâi vùn tûå rùn nöíi tiïëng baân vïì àaåo hiïëu vaâ àaåo nhên, do Trûúng
Taái laâm.
(2) Hai taám: 16 tuöíi
(3) Sên Trònh: Chó Trònh Chiïu vaâ Trònh Di, hai nhaâ Töëng nho nöíi
tiïëng.
(4) Vùn àaä nhû phûúång tröîi dêåy, röìng bay cao, tûác vùn àaä thaânh taâi.
http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

LUÅC VÊN TIÏN

15

(5) yá noái quyïët thi àöî.
(6) Danh töi: danh cuãa keã töi túá (Vên Tiïn noái nhuán)
(7) Baáo àaáp cöng ú n cha meå vaâ thêìy
(8) Maáy trúâi: thiïn cú (cú trúâi huyïìn bñ)
(9) Phuâ thêìn: buâa höå mïånh
(10) Hiïím ngheâo
(11) Song àûúâng: xuên àûúâng, huyïn àûúâng (cha meå). Tuöíi haåc: tuöíi
thoå.
(12) êm hao: tin tûác
(13) Nhên cú trúâi àang chûáa nhiïìu bñ êín (do xem trùng sao maâ biïët)
(14) Sao Thiïn Khöi (sao vùn hoåc, thi cûã) vaâ sao Tûã vi (thên mïånh)
àïìu saáng rúä
(15) Nhûng gùåp nùm xung nïn chûa thuêån (maäo xung dêåu)
(16) Tiïìn trònh: con àûúâng phña trûúác
(17) Möîi ngûúâi möåt phûúng trúâi
(18) Tûã Löå, Nhan Uyïn: hai hoåc troâ gioãi cuãa Khöíng Tûã, thuúã nhoã rêët
ngheâo, Tûã Löå chó coá möåt dêy àai, Nhan Uyïn chó coá möåt bêìu nûúác.
(19) Töi ngay: bïì töi trung thaânh cuãa vua.
(20) Àaãng sún àaâi: Àaãng cûúáp nuái.
(21) Dung nhan laånh luâng (tiïëng cöí): sùæc àeåp tuyïåt vúâi.
(22) Thuåc nûä: con gaái àûác haånh. Thêët phu: àaân öng thö bó.
(23) êu (ûu): lo
(24) Qua: ta; bêåu: ngûúi (baån, anh baån).
(25) Veä höí khöng thaânh: mûu àöì thêët baåi.
(26) khi khöng: khöng dûng.
(27) Triïåu Tûã phaá voâng Àûúng Dûúng: Lûu Bõ bõ Taâo Thaáo àaánh baåi úã
Tên Daä phaãi boã chaåy. Quên Thaáo àuöíi theo àïën Àûúng Dûúng, thò
Lûu Bõ phaãi boã caã vúå con, cûúáp àûúâng ruát vïì phña Nam, tûúáng taá laåc
nhau. Triïåu Tûã Long möåt mònh àaánh phaá voâng vêy truâng àiïåp cuãa
quên Taâo, vûúåt cêìu Trûúâng Baãn, tòm gùåp Lûu Bõ.
http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

NGUYÏÎN ÀÒNH CHIÏÍU

16

(28) Chûa haän: chûa roä, chûa biïët chùæc chùæn.
(29) Baáo traã ún àûác, àïìn àaáp cöng lao.
(30) Luêån ngûä: "kiïën nghôa bêët vi vö duäng daä", nghôa laâ : Thêëy viïåc
nghôa khöng laâm laâ ngûúâi vö duäng.
(31) Thòn: rùn, giûä.
(32) Cuãa vêët vú: cuãa quêëy quaá, khöng mêëy giaá trõ.
(33) Lêy dêy: lúä dúã khöng xuöi bïì naâo.
(34) Ngaåt ngaâo: muâi thúm nûác, àêy yá noái thú hay lùæm.
(35) Chùèng phen: chùèng bùçng, chùèng saánh kõp. Taå nûä: tûác Taå Àaåo
Uêín àúâi Têën nöíi tiïëng thöng minh, gioãi thú vùn. Tûâ phi: tïn Huïå,
ngûúâi àúâi Àûúâng, taám tuöíi àaä gioãi viïåc vùn thú.
(36) Duä xuêët duä kò: caâng àoåc caâng thêëy hay thêëy laå
(37) Mai àiïíu: tranh mai vaâ chim àeåp haâi hoaâ. Àêy noái thú xûúáng
hoaå, tinh yá rêët xûáng húåp nhau.
(38) Xuác caãnh hûáng hoaâi: xuác caãm trûúác caãnh àeåp maâ àöång loâng thú.
(39) Veån chûä tuâng: troån àaåo laâm vúå (theo chöìng).
(40) Ngûu lang: nhên vêåt thêìn thoaåi, chöìng cuãa Chûác Nûä.
(41) Dêëu thoã àûúâng dï: núi xa xöi heão laánh, khöng vïët chên ngûúâi, chó
coá dêëu chên thoã, chên dï rûâng.
(42) Tuyâ nhi: treã theo hêìu.
(43) Tiïìn trònh: viïåc ài àûúâng vûâa röìi.
(44) Àoâi cún: nhiïìu cún.
(45) No nao: noã biïët luác naâo, chûâng naâo.
(46) Sao sao: duâ thïë naâo.
(47) Hoa àònh: nhaâ nhoã ngöìi thûúãng hoa.
(48) Thêm: sêu
(49) Sún xuyïn: nuái söng, noái sûå xa xöi caách trúã.

http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

17

LUÅC VÊN TIÏN

Luåc Vên Tiïn
Truyïån naâng sau haäy coân lêu,
Truyïån chaâng xin nöëi thûá àêìu cheáp ra.(50)
Vên Tiïn tûâ caách Nguyïåt Nga,
Giûäa àûúâng laåi gùåp ngûúâi ra kinh kò.
Xa xem mùåt muäi àen xò,
Mònh cao söì söå dõ kò rêët hung.
Nhúá cêu bònh thuyã tûúng phuâng,(51)
Anh huâng laåi gùåp anh huâng möåt khi:
"Chùèng hay danh taánh laâ chi,
Möåt mònh mang goái ra ài viïåc gò".
Àaáp rùçng: "Ta cuäng xuöëng thi,
Húán Minh taánh tûå, Ö Mi quï nhaâ
Vên Tiïn biïët leä chñnh taâ,
Hïî ngûúâi dõ tûúáng ùæt laâ taâi cao.
Chûä rùçng: "Bùçng hûäu chi giao,(52)
Tònh kia àaä gùåp leä naâo laâm khuêy.
Nïn rûâng haá dïî möåt cêy,
Muöën cho coá àoá cuâng àêy luön vêìn.
Kòa núi voä miïëu hêìu gêìn,
Hai ta vaâo àoá nghó chûn möåt höìi".
Cuâng nhau baây hoå tïn röìi,
Hai chaâng tûâ taå àïìu lui ra àûúâng.
Húán Minh ài trûúác tûåu trûúâng,
http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

NGUYÏÎN ÀÒNH CHIÏÍU

18

Vên Tiïn coân haäy höìi hûúng viïëng nhaâ.
Mûâng rùçng: "Nay thêëy con ta,
Cha giaâ hùçng tûúãng meå giaâ luöëng tröng.
Bêëy lêu àeân saách gia cöng,
Con àaâ nïn chûä tang böìng cuâng chùng?"
Vên Tiïn quyâ laåy thûa rùçng:
"Chùèng hún ngûúâi cöí cuäng bùçng ngûúâi kim.
Daám xin cha meå an têm,
Cho con traã núå thanh khêm cho röìi"(53)
Meå cha thêëy noái thïm vui,
Laåi lo non nûúác xa xöi nghaân truâng.
Cho theo möåt àûáa tiïíu àöìng,
Thû phong möåt bûác dùån cuâng Vên Tiïn:
"Xûa àaâ àõnh chûä lûúng duyïn,
Cuâng quan hûu trñ úã miïìn Haân Giang,
Con ngûúâi laâ Voä Thïí Loan.
Tuöíi vûâa hai baãy dung nhan mùån maâ.(54)
Chûä rùçng Höì Viïåt nhûát gia, (55)
Con ài qua àoá trao qua thú naây.
Con dêìu bûúác àùång thang mêy,
Dûúái chûn àaä sùén möåt dêy tú höìng".
Song thên daåy baão vûâ a xong,
Vên Tiïn cuâng gaä tiïíu àöìng dúâi chên.
a ài taách dùåm bùng chûâng,
Gioá nam raây àaä àûa xuên sang heâ.
Laåi xem dùåm liïîu àûúâng hoeâ,
Tin ong ngú ngaáo tiïëng ve vang dêìy.
Vui xem nûúác noå non nêìy,
Nûúác xao soáng dúån non vêìy àaá cao.
Maân trúâi gêëm traãi biïët bao,
Trïn nhaânh chim hoát dûúái ao caá cûúâi.
Quêån thaânh nhùæm caãnh coi ngûúâi,
Caãnh xinh nhû veä ngûúâi tûúi nhû döìi.(56)
Haân Giang phuát àaä túái núi,
http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

LUÅC VÊN TIÏN

19

Vên Tiïn ra mùæt möåt höìi trònh thú.
Voä cöng lêëy àoåc bêëy giúâ,
Mûâng duyïn cêìm sùæt möëi tú àùång liïìn.(57)
Liïëc coi tûúáng maåo Vên Tiïn,
Khaá khen hoåc Luåc phûúác hiïìn sinh con.
Maây tùçm mùæt phuång möi son,
Mûúâi phên cöët caách vuöng troân mûúâi phên.
Nhûäng e keã Têën ngûúâi Têìn,(58)
Naâo hay chûä ngêîu à ùång gêìn chûä giai.(59)
Xem àaâ àeåp àeä hoaâ hai,
Naây dêu nam giaãn noå trai àöng saâng(60)
Cöng rùçng: "Ngaäi tïë múái sang,(61)
Muöën lo viïåc nûúác phaãi toan viïåc nhaâ".
Tiïn rùçng: "Nhúâ lûúång nhaåc gia,
Àaåi khoa dêìu àùång tiïíu khoa lo gò".(62)
Cöng rùçng: "Con döëc xuöëng thi,
Sao khöng kïët baån maâ ài tûåu trûúâng?
Gêìn àêy coá möåt hoå Vûúng,
Tïn laâ Trûã Trûåc vùn chûúng toát àúâi.(63)
Cha àaâ sai treã qua múâi,
Rùçng con cuâng gaä thûã chúi möåt baâi.
Thêëp cao cao thêëp biïët taâi,
Vêìy sau trûúác baån cuâng mai múái mêìu".(64)
Xaãy àêu Trûã Trûåc túái hêìu,
Voä cöng sùén àùåt möåt bêìu rûúåu ngon.
Cöng rùçng: "Nêìy búá hai con,
Thú hay laâm àùång rûúåu ngon thûúãng liïìn.
Muöën cho Trûåc saánh cuâng Tiïn,
Lêëy cêu bònh thuyã hûäu duyïn laâm àïì".(65)
Song song hai gaä giao kïì,(66)
Luåc Vûúng hai hoå àua nghïì möåt khi
Cho hay kò laåi gùåp kò,(67)
Baåch Haâm haá dïî keám chi Nhû Hoaânh.(68)
Cöng rùçng : "Àún quïë àöi nhaânh,
Baãng vaâng theã baåc àaä àaânh danh nïu.
http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

NGUYÏÎN ÀÒNH CHIÏÍU

20

Nhû chuöng chùèng àaánh chùèng kïu,
Ngoån àeân toã roä trûúác khïu búãi mònh.
Thiïåt trang lûúng àöëng àaä àaânh,(69)
Khaá khen hai hoå taâi laânh hoaâ hai".
Trûåc rùçng: "Tiïn vöën cao taâi,
Coá àêu eán höåc saánh vai möåt bêìy?(70)
Tònh cúâ maâ gùåp nhau àêy,
Trûåc naây xin nhûúång Tiïn naây laâm anh.
Nay àaâ nïn nghôa àïå huynh,
Xin vïì mai seä thûúång trònh cuâng nhau".(71)
Phuát xem trùng àaä àûáng àêìu,
Vên Tiïn vaâo chöën thû lêìu nghó an.
Voä cöng trúã laåi hêåu àaâng,
Àïm khuya daåy döî Thïí Loan moåi lúâi:
"Ngaây mai vûâa raång chûn trúâi,
Tiïíu nhi trang àiïím ra núi lï àònh.(72)
Goåi laâ chuát nghôa töëng tònh.(73)
Phoâng sao cho khoãi bêët bònh cuâng nhau".
Boáng trùng vûâa löå nhaânh dêu,
Vên Tiïn vaâo taå giêy lêu xuêët haânh.
Ra ài vûâa thuúã bònh minh,
Thïí Loan àûáng trûúác lï àònh liïîm dung.(74)
Thûa rùçng: "Quên tûã phoá cöng,(75)
Xin thûúng böì liïîu chûä tuâng ngêy thú.
Têëm loâng thûúng gioá nhúá mûa,(76)
Àûúâng xa ngaân dùåm xin àûa möåt lúâi.
Ngaây nay thaánh chuáa trõ àúâi,
Nguyïìn cho linh phuång gùåp núi ngö àöìng.(77)
Quaãn bao chuát phêån maá höìng.
Phoâng khuya voâ voä àúåi tröng khön lûúâng.
Chaâng dêìu cung quïë xuyïn dûúng,(78)
Thiïëp xin hai chûä taâo khûúng cho bùçng.(79)
Xin àûâng tham àoá boã àùng,(80)
Chúi lï quïn lûåu chúi trùng quïn àeân".
http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

LUÅC VÊN TIÏN

21

Tiïn rùçng : "Nhû lûãa múái nhen,
Dïî trong möåt bïëp maâ chen mêëy loâ.
May duyïn ruãi núå dïî phö,(81)
Chúá nghi Ngö Khúãi haäy lo Maäi Thêìn"(82)
Thïí Loan vöåi vaä lui chên,
Vên Tiïn tûâ biïåt tröng chûâng Traâng An.
Xa xa vûâa mêëy dùåm àaâng,
Gùåp Vûúng Tûã Trûåc vêìy àoaân cuâng ài.(83)
Traãi qua thuyã tuá sún kò,(84)
Phó loâng caá nhaãy gùåp thò röìng bay.(85)
Ngûúâi hay laåi gùåp caãnh hay,
Khaác naâo tiïn tûã chúi raây Böìng Lai.
Cuâng nhau taã chuát tònh hoaâi, (86)
NÎ m ba cheán rûúåu möåt va âi cêu thú.
Cöng danh ai chùèng ûúác mú,
Ba têìng cûãa Voä möåt giúâ nhaãy qua. (87)
Cuâng nhau baân baåc gêìn xa
Chûä taâi chûä mïånh xûa hoaâ gheát nhau.
Trûåc rùçng: "Röìng xuöëng vûåc sêu,
Mùåc dêìu giúän soáng mùåc dêìu chúi mêy". (88)
Tiïn rùçng: "Höìng höåc àïìu bay,
E khi moãi caánh laåc bêìy vïì sau" (89)
Maãng coân troâ chuyïån vúái nhau,
Tröng chûâng kinh àõa àaä hêìu túái núi. (90)
Chïnh vïnh vûâa xïë mùåt trúâi,
Hai ngûúâi tòm quaán nghó ngúi àúåi kò.
Àïìu baây tïn hoå möåt khi múái tûúâng.
Möåt ngûúâi úã quêån Phan Dûúng,
Tïn Hêm hoå Trõnh têìm thûúâng nghïì vùn.
Möåt ngûúâi úã phuã Dûúng Xuên,
Hoå Buâi tïn Kiïåm taác chûâng àöi mûúi. (91)
Hai ngûúâi laåi gùåp hai ngûúâi,
Àïìu vaâo möåt quaán vui cûúâi ngaã nghiïng.
Kiïåm rùçng: "Nghe tiïëng anh Tiïn,
Nay àaä thêëy mùåt phó nguyïìn ûúác ao".
http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

NGUYÏÎN ÀÒNH CHIÏÍU

22

Hêm rùçng: "Chûa biïët thêëp cao,
Laâm thú múái biïët bêåc naâo taâi nùng:".
Beân kïu öng quaán noái rùçng:
"Khaá toan sùæm sûãa àöì ùn cho bïì". (92)
Quaán rùçng: "Thõt caá ï hïì,
Khö lên chaã phuång böån b ïì thiïëu àêu.
Kòa laâ thuöëc laá ûúáp ngêu, (93)
Traâ ve àiïím tuyïët, rûúåu bêìu cuác hûúng. (94)
Àïí khi àaäi khaách giaâu sang,
Àaäi ngûúâi vùn vêåt àaäi trang anh huâng".
Böën ngûúâi ngöìi laåi möåt voâng laâm thú.
Kiïåm Hêm coân haäy ngêín ngú,
Phuát thú Tiïn Trûåc möåt giúâ àïìu xong.
Kiïåm Hêm xem thêëy laå luâng,
Gêîm nghi Tiïn Trûåc viïët tuâng cöí thi. (96)
Chùèng hay öng quaán cûúâi chi,
Vöî tay xuöëng chiïëu möåt khi cûúâi daâi.
Tiïn rùçng: "Öng quaán cûúâi ai?"
Quaán rùçng: "Cûúâi keã bêët taâi àöì thú, (97)
Cûúâi ngûúâi Tön Têîn khöng lûâa,
Trûúác àaâ thêëy maáy chùèng ngûâa Baâng Quyïn". (98)
Trûåc rùçng : "Lúâi noái hûäu duyïn,
Thïë trong kinh sûã coá tuyïìn cuâng chùng?" (99)
Quaán rùçng: "Kinh sûã àaä tûâng,
Coi röìi laåi khiïën loâng hùçng xoát xa.
Hoãi thúâi ta phaãi noái ra,
Vò chûng hay gheát cuäng laâ hay thûúng" (100)
Tiïn rùçng: "Trong àuåc chûa tûúâng,
Chùèng hay thûúng gheát gheát thûúng leä naâo?"
Quaán rùçng: "Gheát viïåc têìm phaâo, (101)
Gheát cay gheát àùæng gheát vaâo túái têm.
Gheát àúâi Kiïåt Truå mï dêm, (102)
Àïí dên àïën nöîi sa hêìm sêíy hang.
Gheát àúâi U Lïå àa àoan, (103)
http://www.ebooks.vdcmedia.com
https://thuviensach.vn

LUÅC VÊN TIÏN

23

Khiïën dên luöëng chõu lêìm than muön phêìn.
Gheát àúâi nguä baá phên vên, (104)
Chuöång bïí döëi traá laâm dên nhoåc nhùçn.
Gheát àúâi thuác quñ phên bùng, (105)
Súám àêìu töëi àaánh lùçng nhùçng röëi dên.
Thûúng laâ thûúng àûác thaánh nhên,
Khi núi Töëng Vïå luác Trêìn luác Khuöng. (106)
Thûúng thêìy Nhan Tûã dúã dang. (107)
Ba mûúi möët tuöíi taách àaâng cöng danh.
Thûúng öng Gia Caát taâi laânh,
Gùåp cún Húán maåt àaä àaânh phui pha. (108)
Thûúng thêìy Àöìng tûã cao xa, (109)
Chñ thúâi coá chñ ngöi maâ khöng ngöi.
Thûúng ngûúâi Nguyïn Lûúång nguâi nguâi, (110)
Lúä bïì giuáp nûúác laåi lui vïì caây.
Thûúng öng Haân Duä chùèng may, (111)
Súám dûng lúâi biïíu öëi àaây ài xa.
Thûúng thêìy Liïm Laåc àaä ra, (112)
Bõ lúâi xua àuöíi vïì nhaâ giaáo dên.
Xem qua kinh sûã mêëy lêìn,
Nûãa phêìn laåi gheát nûãa phêìn laåi thûúng".
Trûåc rùçng: "Chuâa raách Phêåt vaâng, (11...